Niepewna sytuacja na rynkach finansowych spowodowała, że zadłużenie z tytułu kredytów hipotecznych w Unii Europejskiej rosło w drugiej połowie 2012 r. trzy razy wolniej niż w poprzednim półroczu. W stosunku do PKB najbardziej zadłużeni są niezmiennie Duńczycy, na 27 krajów Polska jest w tej klasyfikacji 21.
Polskie gospodarstwa domowe były na koniec 2012 r. winne bankom z tytułu kredytów hipotecznych 79,3 mld euro, co stanowiło 20,9 proc. produktu krajowego brutto. Łączne zadłużenie mieszkańców 27 krajów unijnych z tego tytułu wzrosło do 5,79 bln euro (prawie 45 proc. PKB). Tak wysokie nie było jeszcze nigdy w historii. Jednak w stosunku do pierwszego półrocza 2012 r. wzrost ten znacznie zwolnił. Wówczas wielkość portfela hipotecznego urosła o 1,8 proc., a tym razem było to 0,6 proc. Za cały rok zmiana wyniosła 2,35 proc. (w poprzednim roku 3,6 proc.).
Zadłużenie gospodarstw domowych krajów Unii Europejskiej
z tytułu kredytów hipotecznych (w bln euro)
Źródło: obliczenia Open Finance, na podst. danych EBC i Eurostat.
W swoistej klasyfikacji najbardziej zadłużonych krajów przodują od lat Duńczycy, u których poziom zadłużenia gospodarstw domowych z tytułu kredytów hipotecznych przekracza 115 proc. wartości PKB. Na drugim miejscu jest Cypr, a na trzecim Wielka Brytania, ale wartości nie są tu tak spektakularne jak w Danii i wynoszą odpowiednio 71,5 oraz 66,9 proc. Na drugim biegunie klasyfikuje się Rumunia, mieszkańcy której są winni bankom z tytułu kredytów mieszkaniowych 6,4 proc. wartości PKB.
A to i tak wskaźnik wyższy niż w poprzednich latach. Na koniec 2007 r. zadłużenie wynosiło 3,9 mld euro, a teraz jest to 8,3 mld euro. Ale nie jest to największy procentowy wzrost wartości zadłużenia w UE. Tu bowiem przoduje Polska. Przez ostatnie pięć lat dług hipoteczny polskich gospodarstw domowych wzrósł z 32,7 do 79,3 mld euro, o 143 proc. Ponad 100-proc. przyrost zanotowała jeszcze Słowacja.
Co ciekawe, w pięciu krajach, w ostatnich pięciu latach zadłużenie hipoteczne wyrażone w euro spadło - to Belgia, Estonia, Irlandia, Łotwa i Węgry. Dla wszystkich 27 krajów Unii zadłużenie wzrosło w tym okresie o 15,6 proc. Warto jednak pamiętać, że są to wartości przeliczone na euro, gdyby wyrazić je w walucie danego kraju, dane wyglądałyby inaczej.
Stosunek zadłużenia gospodarstw domowych z tytułu zakupu nieruchomości
do produktu krajowego brutto w krajach UE na koniec danego roku
|
2007
|
2008
|
2009
|
2010
|
2011
|
2012
|
|
|
Austria
|
24,0%
|
25,5%
|
26,6%
|
27,9%
|
27,9%
|
27,8%
|
|
Belgia
|
33,9%
|
24,9%
|
23,3%
|
23,7%
|
22,4%
|
23,5%
|
|
Bułgaria
|
9,3%
|
11,2%
|
12,3%
|
12,4%
|
11,8%
|
11,5%
|
|
Cypr
|
44,0%
|
50,0%
|
62,3%
|
69,1%
|
70,4%
|
71,5%
|
|
Czechy
|
14,7%
|
14,9%
|
18,3%
|
19,6%
|
19,5%
|
21,7%
|
|
Dania
|
105,2%
|
107,9%
|
119,4%
|
115,7%
|
116,0%
|
115,9%
|
|
Estonia
|
b/d
|
38,4%
|
44,4%
|
41,7%
|
36,8%
|
34,6%
|
|
Finlandia
|
34,6%
|
36,4%
|
41,7%
|
42,9%
|
43,2%
|
44,4%
|
|
Francja
|
34,1%
|
35,8%
|
38,0%
|
40,0%
|
41,2%
|
41,8%
|
|
Grecja
|
28,4%
|
28,0%
|
29,3%
|
35,8%
|
37,2%
|
38,4%
|
|
Hiszpania
|
59,5%
|
60,5%
|
62,7%
|
63,4%
|
61,9%
|
60,6%
|
|
Holandia
|
66,3%
|
63,2%
|
66,0%
|
61,4%
|
62,3%
|
64,9%
|
|
Irlandia
|
65,7%
|
64,4%
|
68,4%
|
63,7%
|
50,6%
|
52,2%
|
|
Litwa
|
16,9%
|
18,7%
|
22,6%
|
21,7%
|
19,3%
|
17,9%
|
|
Luksemburg
|
39,1%
|
42,7%
|
47,4%
|
46,6%
|
47,5%
|
49,1%
|
|
Łotwa
|
32,2%
|
31,2%
|
36,8%
|
36,0%
|
29,8%
|
24,3%
|
|
Malta
|
36,2%
|
37,4%
|
41,4%
|
42,5%
|
44,5%
|
45,8%
|
|
Niemcy
|
39,8%
|
38,8%
|
40,5%
|
38,8%
|
37,8%
|
37,8%
|
|
Polska
|
10,5%
|
12,8%
|
16,9%
|
19,0%
|
19,4%
|
20,9%
|
|
Portugalia
|
59,7%
|
61,2%
|
65,7%
|
66,3%
|
66,6%
|
66,8%
|
|
Rumunia
|
3,2%
|
3,7%
|
4,8%
|
5,5%
|
5,9%
|
6,4%
|
|
Słowacja
|
12,4%
|
13,3%
|
15,1%
|
16,5%
|
17,8%
|
18,9%
|
|
Słowenia
|
7,7%
|
9,1%
|
11,1%
|
13,6%
|
14,3%
|
14,9%
|
|
Szwecja
|
39,6%
|
38,5%
|
51,9%
|
64,0%
|
61,3%
|
63,0%
|
|
Węgry
|
12,5%
|
13,9%
|
16,1%
|
16,3%
|
13,5%
|
12,2%
|
|
Wielka Brytania
|
53,4%
|
44,2%
|
63,1%
|
68,5%
|
69,6%
|
66,9%
|
|
Włochy
|
17,1%
|
16,8%
|
18,5%
|
22,7%
|
23,3%
|
23,4%
|
|
UE (27 krajów)
|
40,3%
|
38,4%
|
43,3%
|
44,9%
|
44,7%
|
44,9%
|
Źródło: obliczenia Open Finance na podst. danych ECB i Eurostat.
Mimo imponującego wzrostu rynku kredytów hipotecznych, Polska jest dopiero na 21. miejscu jeśli chodzi o odsetek, jaki stanowi zadłużenie hipoteczne wobec PKB - 20,9 proc. Na podobnym poziomie (15-25 proc.) jest on jeszcze w sześciu innych krajach: Belgii, Czechach, Litwie, Łotwie, Słowacji i we Włoszech.
Niewielki odsetek kredytów hipotecznych w stosunku do PKB jest cechą charakterystyczną krajów Europy środkowo-wschodniej. 9 z 11 krajów z najniższym wskaźnikiem w całej UE wstąpiło do niej w 2004 r. lub później, wszystkie leżą w środkowo-wschodniej części kontynentu. Z krajów „starej Unii" najniższy poziom zadłużenia z tytułu hipotek mają Włochy i Belgia, gdzie na koniec 2012 r. stanowił on odpowiednio 23,4 i 23,5 proc. produktu krajowego brutto.
Z 27 krajów UE poziom zadłużenia z tytułu hipotek w stosunku do PKB spadł w 2012 r. w 10, a w 17 wzrósł. Największy wzrost zanotowano w Holandii (o 2,6 p.p.), największy spadek zaś na Łotwie (o 5,5 p.p.). Duży spadek tego wskaźnika dla Łotwy wynika ze złożenia dwóch czynników: dynamicznego wzrostu PKB i spadku nominalnego poziomu zadłużenia hipotecznego. W ujęciu nominalnym portfel kredytów hipotecznych przez ostatni rok najbardziej urósł na Słowacji (o 11,2 proc.), a najbardziej spadł właśnie na Łotwie (o 10,75 proc.).
Źródło:Marcin Krasoń, Open Finance